THÔNG BÁO CHUYỂN VĂN PHÒNG LÀM VIỆC: Từ ngày 01/01/2017 Trụ sở chính của Trung Trâm được chuyển đến địa điểm mới số 23 - K3, Nguyễn Phong Sắc, Nghĩa Tân, Cầu Giấy, Hà Nội. Xin trân trọng cảm ơn.

 HỢP TÁC GIÁO DỤC VIỆT NAM – NHẬT BẢN

 

Qua 40 năm phát triển quan hệ ngoại giao, Việt Nam và Nhật Bản đã đạt được những thành tựu đáng kể trong công cuộc hợp tác giáo dục.

Việt Nam và Nhật Bản có nhiều nét tương đồng về văn hoá và có mối giao lưu từ lâu đời. Ngay từ thế kỷ 17, 18, nhiều thương gia Nhật Bản đã sang Việt Nam làm ăn. Đầu thế kỷ 20, nhiều người Việt Nam sang Nhật Bản, tìm hiểu, học tập kinh nghiệm về chính sách canh tân. Phan Bội Châu chính là người đã khởi xướng phong trào Đông Du (đi về phía Đông), đồng thời chính ông là người mở đầu cho mối quan hệ Việt Nam  - Nhật Bản, trong những thập niên đầu của thế kỷ XX. Mục đích của phong trào Đông Du là lựa chọn “những thanh niên học sinh thông minh, hiếu học, chịu đựng gian khổ, quen khó nhọc, quyết chí bền gan, không bao giờ thay đổi chí hướng”. Để thực hiện cho ý định này, tháng 7/1905 Phan Bội Châu đã đến Nhật Bản để thu xếp cho những thanh niên ưu tú, yêu nước của Việt Nam sang học tập tại Tokyo, nhằm đào tạo nhân tài cho đất nước, tiến kịp với văn minh trên thế giới. Lời kêu gọi của Phan Bội Châu đã thu hút được rất nhiều sự quan tâm của các thanh niên trẻ. Tính tới năm 1908, số thanh niên Việt Nam sang Nhật du học đã lên đến 200 người.

Với phong trào Đông du, lần đầu tiên nhiệm vụ cứu nước được chuyển giao từ thế hệ sĩ phu nho học sang lớp thanh niên được đào tạo theo tinh thần mới. Đây là chuyển biến rất căn bản, có tác động rất lâu dài về sau, góp phần sản sinh ra nhiều lớp trẻ đầy nhiệt huyết, sẵn sàng hy sinh như Nguyễn Thái Học, Phạm Hồng Thái và những người sáng lập Thanh niên cách mạng đồng chí hội. Phong trào Đông Du do Phan Bội Châu khởi xướng dù không đạt được mục tiêu như mong đợi nhưng với phong trào này, lần đầu tiên thanh niên Việt Nam có dịp ra nước ngoài du học, giao lưu với thế giới rộng lớn chứ không chỉ quanh quẩn trong làng, trong nước với những giáo điều Khổng, Mạnh cũ kỹ.

Trải qua những thăng trầm trong lịch sử, nhất là từ khi 2 nước chính thức thiết lập quan hệ ngoại giao (năm 1973), quan hệ hợp tác giữa Việt Nam - Nhật Bản ngày càng mở rộng về nhiều mặt, đạt được những thành tựu rực rỡ trên nhiều phương diện kinh tế, xã hội, văn hóa, khoa học kỹ thuật, đặc biệt là trong lĩnh vực giáo dục và đào tạo. Trong những năm gần đây Nhật Bản là một trong những nước viện trợ không hoàn lại lớn nhất cho ngành Giáo dục - Đào tạo của Việt Nam. Số lượng học sinh, sinh viên Việt Nam sang học tập và nghiên cứu tại Nhật Bản ngày càng tăng và ngược lại số lượng học sinh, sinh viên Nhật Bản sang Việt Nam giao lưu, học tập cũng tăng lên đáng kể. Số sinh viên, nghiên cứu sinh, thực tập sinh Việt Nam sang Nhật Bản đào tạo và thực tập tay nghề cũng ngày càng tăng cao. Hiện nay, số lượng người Việt Nam đang học tập, sinh sống và làm việc tại Nhật Bản đã vượt qua con số 60 nghìn người, xếp thứ 3 sau Trung Quốc và Hàn Quốc; văn hóa và ngôn ngữ Nhật Bản ngày càng thu hút được sự quan tâm của người dân Việt Nam. 

Giới nghiên cứu cũng ghi nhận ngày càng có nhiều những công trình nghiên cứu hợp tác giữa hai quốc gia. Chính phủ hai nước đã và đang xúc tiến những chương trình hợp tác sâu rộng về giáo dục, về phía Việt Nam phải kể đến đề án giảng dạy tiếng Nhật tại trường THCS và THPT bắt đầu năm 2003 góp phần đưa tiếng Nhật trở thành 1 trong 5 ngoại ngữ chính thức được giảng dạy trong hệ thống giáo dục quốc dân. Các chương trình học bổng có giá trị dành cho học sinh, sinh viên đi du học nói chung và du học tại Nhật Bản nói riêng như học bổng thuộc Đề án 322 hoặc sắp tới là học bổng thuộc Đề án 911 thể hiện nỗ lực của chính phủ Việt Nam. Về phía Nhật Bản, chính phủ Nhật Bản nói chung và Bộ Giáo dục và Khoa học Nhật bản nói riêng cũng thể hiện sự quan tâm rất lớn đến sự hơp tác này. Nhật Bản đã tích cực thúc đẩy hợp tác trong lĩnh vực giáo dục với Việt Nam thông qua các dự án của Cơ quan Hợp tác quốc tế Nhật Bản (JICA) và hợp tác giữa các trường đại học hai nước. Ngoài rất nhiều suất học bổng cho học sinh, sinh viên Việt nam, Chính phủ Nhật Bản đã và đang rất tích cực xúc tiến hợp tác với Việt Nam thông qua những chương trình mang tính toàn cầu như chương trình JET, Jenesys, G30. Việc phối hợp với Việt Nam tổ chức định kỳ Hội nghị Hiệu trường các trường đại học của hai quốc gia cũng là một điểm nhấn trong quan hệ hợp tác về giáo dục giữa hai nước.

Sự hợp tác sâu rộng giữa các cơ sở giáo dục và đào tạo của hai nước còn được thể hiện qua nhiều chương trình, dự án hợp tác khác như: Liên kết đào tạo, trao đổi sinh viên, giảng viên, các chương trình học bổng của hai Chính phủ Việt Nam và Nhật Bản, việc giảng dạy tiếng Nhật tại các trường THPT... Ðáng chú ý là các dự án "Học bổng Chính phủ Nhật Bản tại Việt Nam"; "Mười năm giảng dạy tiếng Nhật (2003-2013) và tiếng Nhật trong đề án Ngoại ngữ Quốc gia 2020"; "Kết quả khảo sát đầu ra sinh viên ngành tiếng Nhật và Nhật Bản học và cơ hội nghề nghiệp"… mang lại hiệu quả rất lớn, góp phần nâng cao chất lượng đào tạo của các cơ sở giáo dục tại Việt Nam.

Hiện nay, chính phủ hai nước đã thỏa thuận hợp tác trong lĩnh vực đào tạo các chuyên gia trong lĩnh vực công nghệ cao, như nghiên cứu, khai thác vũ trụ, điện hạt nhân, thúc đẩy hợp tác trong lĩnh vực văn hóa, giao lưu nhân dân. Hai nước cũng đang tích cực tổ chức các sự kiện giới thiệu đất nước, con người, văn hóa của nhau ở mỗi nước.

40 năm qua (21/09/1973 – 21/09/2013), mối quan hệ ngoại giao bền chặt giữa hai dân tộc Nhật - Việt đã thành quan hệ đối tác chiến lược. Nhật Bản là nhà tài trợ và đầu tư lớn nhất ở Việt Nam, nên các dự án đầu tư của Nhật Bản cần có nguồn nhân lực rất lớn. Việt Nam cũng đã và đang thực hiện mô hình hợp tác giữa ngành giáo dục, đào tạo Việt Nam với chính phủ và doanh nghiệp các nước, trong đó có Nhật Bản, để đảm bảo nguồn nhân lực cho hợp tác phát triển kinh tế.

Chính phủ Việt Nam đã quyết định đưa tiếng Nhật vào chương trình học phổ thông, hợp tác với Nhật Bản nâng cấp một số trường đại học, và có kế hoạch mở trường đại học của Nhật Bản tại Việt Nam để đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao.

Thời gian tới, Việt Nam sẽ đưa cán bộ, lưu học sinh sang Nhật đào tạo trình độ thạc sĩ, tiến sĩ ở các ngành mà Nhật Bản có thế mạnh; đồng thời sẽ có kế hoạch mở rộng và nâng cao chất lượng dạy và học tiếng Nhật trong các nhà trường.

Liên quan đến chủ trương dạy và học tiếng Nhật trong các trường phổ thông Việt Nam, phía Nhật Bản không chỉ giúp Việt Nam đào tạo các giáo viên ngoại ngữ mà còn truyền cho giáo viên người Việt kinh nghiệm trong giảng dạy, giáo dục bản sắc văn hóa dân tộc cho thế hệ trẻ.

Phong trào học tiếng Nhật ở Việt Nam đã ngày càng phát triển mạnh trong những năm gần đây. Tính đến cuối năm 2002, ở Hà Nội có 12 cơ sở đào tạo tiếng Nhật (có 6 trường Đại học quốc lập và 6 cơ sở tư nhân) với số học viên khoảng 3000 người. Thành phố Hồ Chí Minh có 26 cơ sở (6 trường Đại học quốc lập và 20 cơ sở tư nhân) với số học viên khoảng 7000 người. Tổng số học viên học tiếng Nhật ở Việt Nam hiện đã lên tới hơn 10000 nghìn người. Đáng lưu ý kể từ năm 1994 đến nay, đã có nhiều giáo viên của Nhật Bản tình nguyện sang Việt Nam giảng dạy tiếng Nhật, góp phần tích cực thúc đẩy quan hệ hợp tác hữu nghị và giao lưu văn hoá giữa nhân dân hai nước.

Tóm lại, hợp tác trong lĩnh vực giáo dục, đào tạo giữa Việt Nam và Nhật Bản có tiềm năng rất lớn và góp phần thúc đẩy hơn nữa quan hệ đối tác chiến lược giữa hai nước.

Thứ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Việt Nam Trần Quang Quý cho biết, hợp tác trong lĩnh vực giáo dục, đào tạo và phát triển nguồn nhân lực được xác định là một trong những ưu tiên hàng đầu trong quan hệ đối tác chiến lược với Nhật Bản. 

Có thể nói rằng, Nhật Bản là một trong những quốc gia cung cấp viện trợ không hoàn lại lớn nhất cho ngành giáo dục Việt Nam, đặc biệt là đào tạo nhân lực bậc cao. Tuy nhiên, hợp tác giữa hai nước trong lĩnh vực này vẫn chưa tương xứng với tiềm năng, do đó trong thời gian tới, Bộ Giáo dục và Đào tạo Việt Nam mong muốn cùng Nhật Bản đẩy mạnh hợp tác có hiệu quả hơn trong các dự án đang được triển khai. 

Trung tâm Đào tạo và Giao lưu Việt - Nhật cũng đã và đang xây dựng và đóng góp vào sự phát triển chung của công cuộc giáo dục giữa hai nước Việt Nam và Nhật Bản. Cụ thể là các chương trình đào tạo tiếng Nhật và trong tương lai là các chương trình đào tạo nghề nhằm nâng cao trình độ và tay nghề cho nguồn nhân lực Việt Nam. Việc này vừa giúp cho các học viên tìm được nhiều cơ hội việc làm cho chính mình, vừa đáp ứng nhu cầu nhân lực chất lượng cao của các doanh nghiệp Nhật Bản, đồng thời đóng góp một phần vào nỗ lực phát triển ngành giáo dục - đào tạo của hai nước Việt Nam và Nhật Bản.